Brandstoftekort voor vliegtuigen: wat het betekent voor uw vlucht en uw rechten

Het wereldwijde tekort aan vliegtuigbrandstof, veroorzaakt door de oorlog met Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz, heeft de luchtvaartsector in een crisis gestort. De prijzen voor kerosine zijn sinds eind februari 2026 ongeveer verdubbeld, en de gevolgen voor passagiers zijn wereldwijd al merkbaar. Ook in Europa groeit de bezorgdheid: het continent is sterk afhankelijk van import uit het Midden-Oosten. Tegelijkertijd worden vluchten in Noord-Amerika, Afrika, Azië en andere regio’s eveneens verstoord.

Luchtvaartmaatschappijen schrappen vluchten, voeren toeslagen in en passen hun dienstregelingen ingrijpend aan in aanloop naar het drukke zomerseizoen. Heeft u een vlucht geboekt, of plant u een reis in de komende maanden? Dan is het belangrijk te weten waar u aan toe bent. In deze gids leest u wat luchtvaartmaatschappijen wel en niet mogen doen tijdens deze brandstofcrisis, op welke rechten u aanspraak kunt maken als er iets misgaat, en wat u nu al kunt doen om uzelf zo goed mogelijk te beschermen.

Op deze pagina:

• Wat is het tekort aan vliegtuigbrandstof en waarom is het belangrijk voor passagiers?

• Impact voor Nederland: KLM schrapt vluchten door dure kerosine

• Welke luchtvaartmaatschappijen schrappen vluchten door het tekort aan vliegtuigbrandstof?

• Mogen luchtvaartmaatschappijen een brandstoftoeslag toevoegen aan een ticket dat u al heeft betaald?

• Uw rechten bij annulering of vertraging van uw vlucht

• EU Verordening 261/2004 en de brandstofcrisis: heeft u recht op compensatie?

• Tips voor passagiers die vliegen tijdens het brandstoftekort

• Passagiers buiten de EU en het VK

• Veelgestelde vragen

Wat is het tekort aan vliegtuigbrandstof en waarom is het belangrijk voor passagiers?

Sinds het uitbreken van de oorlog met Iran eind februari 2026 en de verstoring van de Straat van Hormuz, een cruciale route waar ongeveer 20% van de wereldwijde olie en een groot deel van de vliegtuigbrandstof doorheen gaat, zijn de prijzen voor kerosine in korte tijd ongeveer verdubbeld.

Voor Europa is de situatie extra kwetsbaar. Ongeveer 40% van de import van vliegtuigbrandstof loopt via deze route. Volgens het Internationaal Energieagentschap kunnen de voorraden in Europa binnen circa zes weken uitgeput raken als de verstoringen aanhouden.

Ook in Azië-Pacific is de afhankelijkheid groot. De Verenigde Staten zijn dankzij binnenlandse olieproductie iets minder gevoelig, maar ook daar lopen de kosten snel op en merken luchtvaartmaatschappijen de druk.

Wat betekent dit concreet voor u als passagier?

De gevolgen zijn nu al zichtbaar en kunnen de komende maanden verder toenemen.

• Vluchten worden vaker geannuleerd en routes verdwijnen. Luchtvaartmaatschappijen halen minder efficiënte vliegtuigen uit de dienstregeling en stoppen tijdelijk met minder winstgevende verbindingen.

• Ticketprijzen stijgen, vooral voor langeafstandsvluchten en internationale reizen. Minder beschikbare stoelen en hogere brandstofkosten zorgen voor duurdere tickets.

• Bij nieuwe boekingen worden vaker brandstoftoeslagen gerekend. Deze extra kosten worden doorberekend om de sterk gestegen brandstofprijzen op te vangen.

Impact voor Nederland: KLM schrapt vluchten door dure kerosine

De impact van de brandstofcrisis is bij KLM inmiddels duidelijk zichtbaar. De luchtvaartmaatschappij heeft aangekondigd tachtig retourvluchten binnen Europa te schrappen, met name op routes waarop meerdere vluchten per dag worden uitgevoerd, zoals naar Londen en Düsseldorf. Volgens KLM gaat het om verbindingen die door de sterk gestegen kerosinekosten tijdelijk niet rendabel zijn. Eerder voerde de airline al een brandstoftoeslag in van ongeveer €100 voor langeafstandsvluchten en €10 voor Europese tickets, wat aangeeft dat de kostendruk al langer oploopt.

De eerste annuleringen vallen eind april, midden in een drukke reisperiode. KLM probeert de impact voor passagiers te beperken door vooral minder volle vluchten te schrappen en reizigers om te boeken naar alternatieve vertrektijden op dezelfde dag. Dit betekent dat u vaak nog wel kunt reizen, maar mogelijk minder keuze heeft in vertrektijden of routes.

De maatregelen staan niet op zichzelf, maar maken deel uit van een bredere ontwikkeling. Door de oorlog in het Midden-Oosten en verstoringen rond de Straat van Hormuz komt er minder vliegtuigbrandstof naar Europa, waardoor prijzen fors zijn gestegen. Hoewel KLM aangeeft nog geen direct tekort te ervaren, waarschuwt het Internationaal Energieagentschap dat de voorraden in Europa snel kunnen slinken als de situatie aanhoudt. Tegelijkertijd nemen de voorraden in het zogeheten ARA-gebied (Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen) zichtbaar af, mede doordat brandstof wordt opgekocht voor export naar andere regio’s waar de prijzen nog hoger liggen.

Voor passagiers betekent dit dat verdere aanpassingen waarschijnlijk zijn. Zolang de brandstofprijzen hoog blijven en de aanvoer onzeker is, kan KLM genoodzaakt zijn om nog meer vluchten aan te passen, capaciteit te verlagen of extra kosten door te berekenen.

Welke luchtvaartmaatschappijen schrappen ook vluchten door het tekort aan vliegtuigbrandstof?

De impact van de brandstofcrisis is inmiddels wereldwijd voelbaar. Sinds april 2026 zijn de volgende verstoringen bevestigd:

Geannuleerde en verminderde vluchten

Scandinavian Airlines heeft in april ongeveer 1.000 vluchten geschrapt. Lufthansa haalt 27 toestellen voor korte afstanden uit de dienstregeling en versnelt de uitfasering van vier langeafstandsvliegtuigen van het type Airbus A340-600.

Cathay Pacific annuleert circa 2% van haar geplande passagiersvluchten tussen half mei en eind juni. Norse Atlantic Airways heeft de route tussen Londen Gatwick en Los Angeles stopgezet.

Kosten die worden doorberekend

In de Verenigde Staten hebben luchtvaartmaatschappijen zoals Alaska Airlines, American Airlines, Delta Air Lines, JetBlue, Southwest Airlines, United Airlines en Frontier Airlines de tarieven voor ruimbagage verhoogd. Hoewel er (nog) geen officiële brandstoftoeslagen zijn ingevoerd, komt het effect op de totale reiskosten grotendeels op hetzelfde neer.

De situatie verandert snel. Naar verwachting zullen meer luchtvaartmaatschappijen hun schema’s aanpassen of extra kosten invoeren zolang de brandstofcrisis aanhoudt.

Mogen luchtvaartmaatschappijen een brandstoftoeslag toevoegen aan een ticket dat u al heeft betaald?

Dit is op dit moment een van de meest gestelde vragen onder passagiers, en het antwoord is in vrijwel alle gevallen: nee.

Luchtvaartmaatschappijen mogen wel brandstoftoeslagen invoeren voor nieuwe boekingen. Maar zodra u een ticket heeft geboekt en betaald, staat de prijs vast. Volgens EU Verordening 1008/2008 zijn luchtvaartmaatschappijen die binnen of naar de EU opereren verplicht om vanaf het begin van het boekingsproces de volledige ticketprijs transparant weer te geven. Eventuele brandstoftoeslagen moeten dus al in de geadverteerde prijs zijn opgenomen. Extra kosten die pas na aankoop worden toegevoegd, voldoen niet aan deze transparantie-eis en zijn juridisch niet afdwingbaar.

Concreet betekent dit dat luchtvaartmaatschappijen geen extra betaling mogen eisen van passagiers die hun ticket al hebben gekocht.

Uw rechten bij annulering of vertraging van uw vlucht

Ongeacht de reden van een annulering of aanzienlijke vertraging, ook bij een brandstofcrisis, heeft u rechten. In de EU zijn deze vastgelegd in EU Verordening 261/2004, een van de sterkste passagiersrechtenregelingen ter wereld. In het Verenigd Koninkrijk geldt een vrijwel identieke wetgeving.

Omboeking en terugbetaling

Als uw vlucht wordt geannuleerd, moet de luchtvaartmaatschappij u de keuze bieden tussen:

Een volledige terugbetaling van het ongebruikte deel van uw ticket, inclusief de terugreis als uw reis daardoor geen zin meer heeft

Omboeking naar uw eindbestemming zo snel mogelijk, onder vergelijkbare voorwaarden

Omboeking op een latere datum van uw keuze, afhankelijk van beschikbare plaatsen

U bent niet verplicht een alternatieve vlucht te accepteren die niet voor u werkt. Als de voorgestelde omboeking uw reistijd aanzienlijk verlengt of u naar een minder gunstig gelegen luchthaven brengt, kunt u om een beter alternatief vragen of kiezen voor een volledige terugbetaling.

Recht op verzorging en bijstand

Dit is een van de belangrijkste, maar vaak over het hoofd geziene onderdelen van de regelgeving: het recht op verzorging geldt altijd. Ook als de annulering of vertraging wordt veroorzaakt door buitengewone omstandigheden, blijft de luchtvaartmaatschappij verplicht om voor u te zorgen.

Bij een aanzienlijke vertraging of annulering heeft u recht op:

• Maaltijden en drankjes in verhouding tot de wachttijd, meestal vanaf twee uur vertraging bij korte vluchten

• Twee gratis telefoongesprekken, e-mails of berichten om uw situatie te regelen of contact op te nemen

• Hotelaccommodatie als u een nacht moet wachten, inclusief vervoer van en naar het hotel

EU 261 en de brandstofcrisis: heeft u recht op compensatie?

Op basis van EU Verordening 261/2004 kunt u in sommige gevallen tot € 600 compensatie ontvangen wanneer uw vlucht minder dan 14 dagen voor vertrek wordt geannuleerd.

Dat betekent dat luchtvaartmaatschappijen die ruim van tevoren vluchten schrappen meestal geen compensatie hoeven te betalen. Zij moeten u wél een passend alternatief aanbieden of uw ticket terugbetalen.

Wordt uw vlucht echter minder dan 14 dagen voor vertrek geannuleerd, dan kan u recht hebben op compensatie volgens EU 261.

Buitengewone omstandigheden en EU 261

Volgens de regelgeving hoeven luchtvaartmaatschappijen geen financiële compensatie te betalen als zij kunnen aantonen dat de verstoring het gevolg is van buitengewone omstandigheden die ondanks alle redelijke maatregelen niet voorkomen konden worden.

Voorbeelden hiervan zijn politieke instabiliteit, extreem weer en beslissingen van de luchtverkeersleiding.

Valt het brandstoftekort automatisch onder buitengewone omstandigheden?

Niet per se. Van luchtvaartmaatschappijen wordt verwacht dat zij zich voorbereiden op schommelingen in brandstofprijzen, bijvoorbeeld via financiële afdekking (hedging), en dat zij zorgen voor voldoende brandstofreserves.

Zoals juridische experts benadrukken: het bestaan van een brandstofcrisis betekent niet automatisch dat luchtvaartmaatschappijen geen verplichtingen meer hebben. Per situatie moet worden beoordeeld of de verstoring echt onvermijdelijk was, of dat deze binnen de verantwoordelijkheid van de luchtvaartmaatschappij valt.

Het is daarom verstandig om er niet zomaar van uit te gaan dat u geen recht heeft op compensatie als de luchtvaartmaatschappij verwijst naar brandstofproblemen. De specifieke omstandigheden van uw vlucht zijn doorslaggevend.

Tips voor passagiers die vliegen tijdens het tekort aan vliegtuigbrandstof

De situatie is onzeker en verandert snel. Dit kunt u doen om uzelf zo goed mogelijk te beschermen tijdens de brandstofcrisis.

1. Annuleer uw bestaande boeking niet uit voorzorg. Als u zelf annuleert, verliest u uw recht op terugbetaling of compensatie wanneer de luchtvaartmaatschappij de vlucht later alsnog schrapt. Zolang uw vlucht nog doorgaat, is het verstandig te wachten op officiële communicatie.

2. Controleer wat er speelt op uw specifieke route. Langeafstandsvluchten en verbindingen via hubs in het Midden-Oosten zijn gevoeliger voor verstoringen. Ook routes die worden uitgevoerd met oudere, minder zuinige vliegtuigen lopen meer risico om geschrapt te worden.

3. Betaal uw vlucht bij voorkeur met een creditcard. Als uw vlucht wordt geannuleerd en de luchtvaartmaatschappij traag is met terugbetalen of in financiële problemen komt, kunt u via een chargeback-procedure mogelijk uw geld terugkrijgen.

4. Controleer uw reisverzekering goed. Standaard annuleringsverzekeringen dekken niet altijd situaties waarin de luchtvaartmaatschappij zelf annuleert en een alternatief aanbiedt. Kijk specifiek naar dekking voor vertragingen, annuleringen en bijkomende kosten zoals gemiste hotelovernachtingen. Sluit u nu een nieuwe verzekering af, vraag dan expliciet naar dekking bij verstoringen door de brandstofcrisis.

5. Ken uw recht op verzorging en maak er gebruik van. Bij een lange vertraging of annulering heeft u recht op maaltijden, drankjes en indien nodig een hotelovernachting. Vraag hier actief om en bewaar alle bonnen.

6. Wees voorzichtig met vrijwillige wijzigingen. Als u zelf uw vlucht wijzigt, kan uw ticket opnieuw geprijsd worden tegen de actuele tarieven, inclusief mogelijke extra toeslagen.

7. Zorg voor flexibiliteit waar mogelijk. Overweeg voor toekomstige reizen flexibele of restitueerbare tickets te boeken, zeker richting het drukke zomerseizoen. Dat kan duurder zijn, maar biedt meer zekerheid.

8. Boek geen alternatieve vluchten “voor de zekerheid”. Als uw oorspronkelijke vlucht niet wordt geannuleerd, heeft u geen recht op terugbetaling van extra geboekte tickets.

Passagiers buiten de EU en het VK: uw rechten tijdens het brandstoftekort

Het tekort aan vliegtuigbrandstof is een wereldwijd probleem, maar uw rechten hangen af van waar u vertrekt en met welke luchtvaartmaatschappij u vliegt. Valt uw vlucht niet onder EU Verordening 261/2004, dan gelden de volgende regels:

Verenigde Staten
Volgens federale regels moeten luchtvaartmaatschappijen een volledige terugbetaling aanbieden bij een geannuleerde vlucht, of bij een ingrijpende wijziging van de dienstregeling die u niet accepteert, ongeacht de reden van annulering. Dit geldt ook voor niet-restitueerbare tickets. In tegenstelling tot EU-regels is er echter geen vaste financiële compensatie voor vertragingen of annuleringen bovenop de terugbetaling.

Canada
De Air Passenger Protection Regulations voorzien in compensatie bij vertragingen en annuleringen die binnen de controle van de luchtvaartmaatschappij vallen. Situaties buiten de controle van de airline, zoals mogelijke fysieke brandstoftekorten, kunnen hiervan worden uitgesloten. De verplichting tot verzorging en bijstand blijft wel gelden.

Australië
De Australian Consumer Law biedt bepaalde bescherming, maar er is geen equivalent van EU 261. U kunt recht hebben op terugbetaling als een dienst niet wordt geleverd, maar vaste compensatie bij verstoringen is niet verplicht.

Waar u ook vliegt
Bescherming via uw creditcard en een goede reisverzekering blijven vaak de meest praktische manieren om financiële schade te beperken wanneer wettelijke passagiersrechten niet van toepassing zijn of onvoldoende dekking bieden.

Veelgestelde vragen over het brandstoftekort en passagiersrechten

Wat veroorzaakt het tekort aan vliegtuigbrandstof in 2026?

Het huidige tekort is ontstaan door de oorlog met Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz eind februari 2026. Deze doorgang is essentieel voor de wereldwijde olievoorziening: ongeveer 20% van alle olie en circa 40% van de Europese import van vliegtuigbrandstof gaat hier doorheen. Door de verstoring is het aanbod sterk afgenomen en zijn de prijzen ongeveer verdubbeld.

Hoe lang zal het brandstoftekort duren?

Dit is moeilijk te voorspellen en hangt volledig af van de geopolitieke situatie. Analisten geven aan dat zelfs als de Straat van Hormuz vandaag weer volledig open zou gaan, het maanden kan duren voordat de aanvoer herstelt en prijzen merkbaar dalen. Reizigers die in de zomer van 2026 willen vliegen, doen er verstandig aan rekening te houden met mogelijke verstoringen.

Mijn vlucht is omgeboekt naar een vlucht die een dag later aankomt. Moet ik dit accepteren?

Nee. Volgens EU Verordening 261/2004 mag u een alternatief weigeren als dit niet aansluit bij uw plannen. U kunt in dat geval kiezen voor een volledige terugbetaling.

Mijn luchtvaartmaatschappij rekent nu een brandstoftoeslag. Geldt dit ook voor mijn bestaande ticket?

Nee. Nieuwe toeslagen gelden alleen voor nieuwe boekingen. De prijs van uw bestaande ticket staat vast op het moment van aankoop.

De luchtvaartmaatschappij biedt mij een voucher aan in plaats van een terugbetaling. Moet ik dit accepteren?

Alleen als dit voor u voordelig is en u van plan bent opnieuw met dezelfde luchtvaartmaatschappij te vliegen. U heeft recht op een terugbetaling in geld bij een geannuleerde vlucht. Als u een voucher accepteert als volledige afhandeling, kan dit uw recht op verdere compensatie beperken.

De luchtvaartmaatschappij zegt dat er sprake is van buitengewone omstandigheden en dat ik geen compensatie krijg. Klopt dat?

Niet per se. Luchtvaartmaatschappijen moeten per geval aantonen dat de annulering niet voorkomen kon worden, zelfs niet met alle redelijke maatregelen. Alleen verwijzen naar de brandstofcrisis is niet voldoende. Is uw vlucht minder dan 14 dagen voor vertrek geannuleerd, dan kan u mogelijk alsnog recht hebben op compensatie.

Ik heb via een reisagent geboekt. Heeft dat invloed op mijn rechten?

Nee. Uw rechten volgens EU 261 blijven hetzelfde, ongeacht waar u heeft geboekt. Heeft u een pakketreis geboekt, dan heeft ook de reisorganisator verplichtingen richting u. Buiten de EU kunnen aanvullende voorwaarden van de reisagent van toepassing zijn.

Wat als mijn luchtvaartmaatschappij failliet gaat door de crisis?

In dat geval gelden andere regels en hangt uw situatie af van hoe u heeft geboekt en betaald. Bescherming via uw creditcard of reisverzekering kan dan belangrijk zijn om uw geld terug te krijgen.

Is uw vlucht verstoord door het tekort aan vliegtuigbrandstof? AirHelp beoordeelt elke claim afzonderlijk, ook wanneer luchtvaartmaatschappijen zich beroepen op de brandstofcrisis. Controleer hier eenvoudig of u in aanmerking komt.